TẠP CHÍ KH&CN
Xem Tạp chí   
Thành viên



Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: : 9131190
Đang trực tuyến: 29 khách 
Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn hóa học cấp THCS trên địa bàn tỉnh Hải Dương
Xem kết quả: / 3
Bình thườngTuyệt vời 
Tạp chí số 4/2011 - Khoa học và Công nghệ
Đăng bởi: CN. Phạm Ninh Hải   
Thứ ba, 06 Tháng 9 2011 09:22
hoc_sinh
Giờ thực hành môn hóa học luôn là giờ học hấp dẫn đối với học sinh. Ảnh TL
        Hóa học là môn khoa học nghiên cứu về tính chất của các nguyên tố cũng như tính chất của các đơn chất và hợp chất của chúng. Trong các trường Trung học cơ sở (THCS), môn hóa là môn học quan trọng trong chương trình dạy và học. Thực tế trên địa bàn tỉnh Hải Dương trong những năm qua cho thấy, các tài liệu viết về bài tập hóa học còn thiếu và nhiều hạn chế. Việc xây dựng bài tập hóa học của giáo viên chưa đáp ứng được yêu cầu của bộ môn và phù hợp với các đối tượng học sinh. Để có những giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học môn hóa học thông qua bài tập hóa học năm 2009, 2010 Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Dương đã phê duyệt cho Trường Cao đẳng Hải Dương thực hiện đề tài "Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn hóa học thông qua bài tập hóa học cấp THCS trên địa bàn tỉnh Hải Dương".
        Sau 2 năm triển khai đề tài đã đạt được mục tiêu và nội dung đã đề ra. Kết quả điều tra 300 giáo viên dạy hóa của 273 trường THCS cho thấy trình độ đội ngũ giáo viên không đồng đều, có 13(4,33%) giáo viên có trình độ đại học chính quy, 39 (13%) giáo viên có trình độ đại học hệ tại chức, 247 (82,34%) giáo viên có trình độ cao đẳng và 01 (0,33%) giáo viên đang học cao học. Việc xây dựng và sử dụng bài tập hóa học chưa nhất quán, nhiều giáo viên tự xây dựng bài tập hóa học nhưng không nắm được quy trình xây dựng bài tập. Theo kết quả điều tra có 82,0% số giáo viên xác định sai quy trình ra đề bài tập, còn nhầm lẫn giữa quy trình xây dựng bài tập và quy trình ra đề kiểm tra bởi việc xây dựng bài tập là xây dựng một bài tập cụ thể, phục vụ những mục đích nhất định, còn việc ra đề kiểm tra được thực hiện trên một số bài tập, theo ma trận đề thi của các câu khó, trung bình, dễ. Tần xuất sử dụng bài tập hóa học trong các giờ lên lớp lý thuyết chưa nhiều, điều đó cũng hạn chế khả năng tìm tòi, nghiên cứu của học sinh, việc giải bài tập theo nhiều cách giáo viên áp dụng còn ít. Việc tổ chức các hoạt động chuyên môn chưa thường xuyên nên giáo viên ít có cơ hội rèn luyện, nâng cao năng lực, ít có cơ hội học tập trao đổi kinh nghiệm từ đồng nghiệp. Thực trạng đó đã phần nào hạn chế chất lượng dạy và học môn hóa học tại các trường THCS trên địa bàn tỉnh Hải Dương.
        Trước thực trạng đó đề tài đã nghiên cứu các chương trình dạy, học và sách giáo khoa khối lớp 8, lớp 9, xây dựng cuốn sách về "Cách xây dựng và khai thác bài tập hóa học nhằm phát triển tư duy cho học sinh trung học cơ sở", cuốn sách đã đưa ra được khái niệm, tác dụng của bài tập hóa học, mức độ phức tạp trong hoạt động tư duy của học sinh khi tìm kiếm lời giải, mối quan hệ giữa nắm vững kiến thức và giải bài tập hoá học; quy trình xây dựng bài tập hóa học nhằm phát triển trí thông minh cho học sinh, các yêu cầu và nguyên tắc xây dựng bài tập hóa học. Cuốn sách đã xây dựng 87 dạng bài tập hóa học nhằm phát triển tư duy cho học sinh, các dạng bài tập này đều xây dựng ở dạng chuyên sâu, có nhiều cách giải và những dạng bài tập khó để cho từng đối tượng học sinh áp dụng.
        Dựa trên sự phân tích chương trình, sách giáo khoa, sách bài tập hoá học lớp 8 và hoá học lớp 9, Ban chủ nhiệm đề tài đã chỉ ra một số điểm chưa hợp lý của sách giáo khoa và sách bài tập là còn thiếu những mảng kiến thức quan trọng, chưa được đề cập nhiều. Nhằm khắc phục điều này, đề tài đã xây dựng cuốn sách "Bài tập hoá học cơ bản và nâng cao lớp 8 - 9" nhằm bổ khuyết những dạng bài cần thiết để giúp cho học sinh học Hoá học tốt hơn. Ngoài ra, hệ thống bài tập được xây dựng còn góp phần rèn luyện và phát triển tư duy, trí thông minh cho học sinh. Nội dung cuốn sách gồm 2 phần, phần 1 gồm bài tập cơ bản, phần 2 bài tập nâng cao. Cuốn sách đã đưa ra 252 dạng bài tập cơ bản và nâng cao ở các dạng hóa học vô cơ và hóa học hữu cơ nhằm rèn luyện, nâng cao năng lực tư duy và phát triển trí thông minh cho học sinh.
        Từ các tài liệu nghiên cứu và từ yêu cầu của thực tiễn, đề tài đã biên soạn được 5 giáo án mẫu và dạy thực nghiệm sư phạm 2 vòng, bao gồm các tiết:
Lớp 8: Chuyển đổi giữa khối lượng, thể tích và lượng chất. Luyện tập; Tính theo công thức hóa học (tiết 1).
Lớp 9: Một số bazơ quan trọng; Luyện tập chương 1: Các loại hợp chất vô cơ; Luyện tập chương 4: Hiđrocacbon – Nhiên liệu.
         Ở lớp đối chứng, giáo viên dạy theo giáo án của chính giáo viên biên soạn. Ở lớp thực nghiệm, giáo viên dạy theo giáo án do Ban Chủ nhiệm đề tài thiết kế, có sử dụng hệ thống bài tập nhằm phát triển trí thông minh cho học sinh. Các tiết dạy theo đúng tiến độ quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
         Địa điểm thực nghiệm tại 9 trường, gồm có các trường THCS: Trần Phú , Lê Quý Đôn (Thành phố Hải Dương); Nguyễn Trãi (huyện Nam Sách), Vũ Hữu (huyện - Bình Giang), Thạch Khôi ( huyện Gia Lộc) ; Duy Tân ( huyện Kinh Môn); An Lạc (huyện Chí Linh). Tân Trường ( huyện Cẩm Giàng); Chu Văn An (huyện Thanh Hà). Giáo viên tham gia dạy thực nghiệm là người có trình độ chuyên môn tốt, có năng lực nghiệp vụ cao, có kinh nghiệm giảng dạy và có khả năng đổi mới phương pháp dạy học để có thể lĩnh hội và truyền đạt tốt ý đồ sư phạm. Sau mỗi tiết dạy thực nghiệm đều có bài kiểm tra để đánh giá kết quả. Kết quả cho thấy học sinh tại các lớp thực nghiệm đạt điểm khá, giỏi nhiều hơn, chất lượng học sinh đồng đều hơn so với lớp đối chứng.
       Đề tài đã tổ chức được 2 lớp tập huấn nâng cao trình độ cho đội ngũ giáo viên các trường THCS trên địa bàn tỉnh Hải Dương và đưa ra các giải pháp mới nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học môn hoá học cấp Trung học cơ sở. Ngoài ra, đề tài còn có những ý nghĩa thực tiễn: giúp giáo viên nhận thức đúng về vai trò, tác dụng của bài tập hoá học; giúp nâng cao trình độ đội ngũ giáo viên hoá học cấp THCS, chuẩn hoá giáo viên chưa đạt chuẩn, khắc phục việc sử dụng giáo viên dạy chéo môn; nâng cao năng lực xây dựng, sử dụng và khai thác bài tập trong giảng dạy môn hoá học ở trường THCS; cung cấp hệ thống bài tập hoá học phù hợp với mục tiêu đào tạo, nội dung chương trình và trình độ phát triển, năng lực nhận thức của học sinh; cách tích hợp bài tập vào các kiểu giờ lên lớp bộ môn hoá học...
Từ kết qủa nghiên cứu, ban Chủ nhiệm đề tài đã đề nghị ngành giáo dục tỉnh Hải Dương tăng cường bồi dưỡng đào tạo nâng cao trình độ cho giáo viên dạy môn hóa học tại các trường THCS, tổ chức tập huấn, phổ biến các tài liệu về nâng cao chất lượng dạy và học thông qua bài tập hóa học tại các trường THCS trên địa bàn tỉnh Hải Dương.
                                              Trần Thị Loan
                                              Bài đăng trên Tạp chí KHCN&MT số 4/2011